میرجعفر پیشه وری یا سید جعفر پیشه وری؟/ابراهیم رشیدی

میرجعفر پیشه وری یا سید جعفر پیشه وری؟/ابراهیم رشیدی

هیچ کس نام میرحسین موسوی را سیدحسین موسوی ننوشته ولی همگان نام میرجعفر پیشه‌وری را سیدجعفر پیشه‌وری می‌نویسند که عملی غیراخلاقی است زیرا آن بزرگمرد در همه دستنوشته‌ها و برگه‌های بازجویی، نام خود را میرجعفر نوشته و هرگز از عبارت سیدجعفر در اشاره به خود استفاده نکرده است.

در فرهنگ ترکها، سید برای حالت عام و میر بعنوان پیشوند اسم خاص بکار می‌رفت. مثلا میگفتند حسن سید است ولی نمیگفتند حسن میر است اما هنگام خطاب میرحسن گفته و هرگز سیدحسن خطاب نمی‌کردند. از آنجا که زندگی استاد شهریار در دورانی بود که ترکها هنوز آسیمیله نشده بودند، آن استاد ادب، این خصلت فرهنگی را به زیبایی حفظ کرده در همه موارد میر را به عنوان پیشوند اسمی و سید را به عنوان لغت عام بکار برده و با گفتن «آ میرغفار، سیدلرین تاجیدی» (آغا میرغفار تاج سیدها بود) نشان می‌دهد که پیشوند اسمی باید میر باشد و سید عبارت عام است.

کاربرد لغت میر مختص ترکهاست و در شهرهایی مانند یزد، مردم نمی‌دانند که میرحسین موسوی هم سید است و در مواردی مانند نام میرشاد ماجدی (فوتبالیست) نمی‌دانند که میر اول این اسم نشانگر سید بودن فرد بوده و بعدها جزئی از اسم شده است، برای همین اهالی روستای ما نیز، که زمانی همدیگر را میرعزیز، میرحسن و… می‌شناختند بعد از رفت‌وآمد به تهران، رنگ عوض کرده سیدعلی، سیدولی و… شدند.

کاربرد لغت میر به عنوان بخشی از اسامی ترکها به هشتصد سال پیش از اسلام و رونق زبان عربی در میان ما برمیگردد. برای همین احتمالا ربطی به لغت عربی امیر نداشته و براساس قاعده تبدیل حرف ب به حرف میم در لغاتی مانند بن- من، بین- مین و… از لغت بیر(یک) ساخته شده باشد که مفهوم پیشوا، رهبر و سرور داشت و «هونها تحت ریاست فرماندهی به نام بالامیر از ولگای سفلی گذشتند» (تورانیان، کاوه بیات، ص68).

دستگاه یکسانساز ایران تلاش بسیاری برای تبدیل میر اول اسامی ترکها به سید کرده تا این تفاوت و تمایز بین ترکها و فارسها را نیز از میان برداشته همه را یکسان کند و امروزه اکثر میرها به سید تبدیل شده است ولی نباید اجازه داد تا نام بزرگترین مخالف یکسانسازی ایرانی، دستخوش یکسانسازی قرار گرفته و به سیدجعفر تبدیل شود.