زلزلهای بر روی گسل فقر و سیاست (قسمت سوم)
روایت مشاهدات میدانی چندین روزه از زلزلهزدگان خوی و کمکرسانی به آنان
🔸همهچیز هست، به جز سیستم!
چادرهای هلال احمر را بیشتر در کمپهایی که خودشان ایجاد کردهاند میتوان دید. اما در بین کمپهای مردمی و نیز محلات و کوچهها چادرهای هلال احمر بصورت تک و توک دیده میشود. هلالاحمریها خدمات دیگری را نیز عمدتا در کمپهای خودشان انجام میدهند. اما مهمترین وظیفه دولت که میتوانست در نقش سیستمساز در این بحران حضور یابد، در این بین تقریبا ناپیداست. هم کمکهای مردمی و هم دولتی بدون هیچ نظم و نظام و آماری در حال توزیع هستند. این امر باعث بوجود آمدن نابرابری در امر توزیع نیز شده است. محلات و کمپهایی که در کنار خیابانهای پر تردد و در جلو چشم هستند انبوهی از کمکها را دریافت میکنند و محلات دور از چشمها، از کمکها نیز به دور میمانند. نکته مهم اینکه محلات فقیرنشین بالذات از چشمها دور هستند.
مسئله دیگری که خود زاییده این بی سیستمی است، عدم نیازسنجی و عدم نگاه آیندهنگر به اوضاع آسیبدیدگان است. حجم عظیمی از کالاهای بدون دوام و مصرفی میتوانست جای خود را به کالاهای بادوام و یا کمکهای مالی بدهد تا به سمت بازسازیها هدایت شود که متاسفانه کار کمک رسانی به نحوی نه چندان مطلوب در جریان است. به نظر میرسد در نتیجه این بی نظمیها(که خود نتیجه نبود سیستم کارآمد است)، آسیبها در آینده به حالت وخیمتری نیز در خواهند آمد.
🔸نحوه توزیع کمکهای مردمی و مسئله سرمایه اجتماعی…
یکی از موارد دیگری نیز که مشاهده گردید عدم وجود اعتماد گسترده بین انواع گروههای خدمات رسان بود. انبوه موسسات و گروههای خیرین که از نقاط مختلف آذربایجان و ایران کمکهایشان را به شهرستان خوی گسیل میدارند، در بیشتر موارد حاضر به همکاری با یکدیگر نیستند. به جز معدودی از انبارهای خیرین در خوی که مورد اعتماد عمومی قرار گرفتهاند، دیگر انبارها و گروهها نتوانستهاند حمایت گستردهای را به سمت خود جلب کنند. اکثریت کمکهای ارسالی به منطقه، توسط خود خیرین توزیع میشود؛ بدون هیچگونه اطلاعات در دسترس و هماهنگی با دیگر گروهها.
یکی از مهمترین مولفههای سرمایه اجتماعی، مولفه اعتماد است. اعتماد زیربنای ساخت شبکه و روابط پر قدرت اجتماعی است. هرچه میزان این اعتماد بیشتر باشد، شبکههای هماهنگ اجتماعی نیز پر قدرت خواهند بود و هر چقدر این میزان کمتر باشد، سرمایه اجتماعی آن جامعه نیز کمرنگتر خواهد بود.
نحوه ارسال کمکرسانیها و توزیع آنها، متاسفانه نشان دهنده سرمایه اجتماعی نه بسیار پر قدرت در جامعه ما است. آن میزان سرمایه اجتماعیای که در بحرانهای بزرگتر، به احتمال زیاد کارایی آنچنانی نخواهد داشت.
🔸آیندهای تاریک و استرسزا…
طبق مشاهدات میدانی و نیز براساس آمارهای دولتی، نزدیک ۱۰ هزار خانه در این زلزله آسیب دیدهاند! این آمار بعلاوه آمارهای دو زلزله گذشته(که امسال روی داده) رقمها را به حدود ۱۹ هزار خانه میرساند! کافی است بدانیم که در کل شهرستان خوی حدود ۱۰۰ هزار خانوار وجود دارد. و این یعنی از هر پنج خانواده یک خانواده خانهاش آسیب کلی تا جزئی دیده است. این مسئله را همه زلزلهزدگان میدانند، حتی کودکان. و این، همه را از آینده بدون حامی نگران میکند. شرایط بشدت استرس زاست!
ادامه دارد…
حسین ادیبان/ جامعه شناس
منبع: @İynə