همزمان با تشکیل دولت مدرن در ایران در اوایل قرن بیستم که در پی ایجاد هویت ملی یکپارچه بود، تفاوت های فرهنگی و زبانی قومیت ها در قالب انواع گرایش های استقلال طلبانه بصورت واکنشی در برابر سیاست های همگون سازانه دولت مرکزی بروز پیدا کرد. با از بین رفتن حکومت پهلوی و روی کار آمدن جمهوری اسلامی این چالش های قومیتی همچنان پابرجاست و بعنوان شکاف عمیقی بین قومیت ها و حکومت مرکزی است. اصول نوزده و پانزده قانون اساسی صرفا یک نوشته ای از بند قانون اساسی شده و در این میان شیطنت و بی احترامی عده ای بی نزاکت که افکارشان از همین بی اعتنایی به حقوق قومیت ها سرچشمه می گیرد در قالب ادبیات یا کاریکاتور توهین آمیزی بروز می کند که لرزه آن را در خرداد هشتاد و پنج در آذربایجان شاهد بودیم.الگوی سیاسی تکثر گرایی نابرابر در ایران بر ایدئولوژی نژاد پرستانه استوار است که این ایدئولوژی به نابرابری ذاتی میان قومیت ها در ایران می انجامد. این الگوی سیاسی برای حذف یا کم رنگ کردن مطالبات قومی همه دم و دستگاه خود، از جمله رسانه ها را بسیج کرد تا مطالبات اصلی و هویتی قومیت ها را به حداقل خود یعنی در حد مردم شناسی موسیقی، پوشش، مراسم ها و آیین ها تقلیل دهند تا مسئله ی اصلی که همانا مسئله هویت است در حاشیه نگه داشته شود.
دومین ترفند تحمیل کردن شرایط بد اقتصادی در مناطق قومیتی این بود که مردمش را با درگیر کردن در وضعیت بد اقتصادی و معشیتی سبب شد تا پایگاه مردمی فعالین مدنی آنها ضعیف باشد و مطالبات هویتی در درجه چندم قرار بگیرد. اما یک جای کار را حساب نکرده بودند آن هم اینکه آذربایجان فرق دارد، تبریز میزبان چندین انقلاب بوده است، سوای اینکه حساب دوست و دشمن خوب می شناسد، بلد است در کجای تاریخ خود را قرار دهد و در کدام برهه ی عصیان قد علم کند و چشم بپوشد بر دغدغه ی نان و جان! قیام خرداد ماه سال هشتاد و پنج گواه این ادعاست. بدانیم، بفهمیم و درک کنیم که بیشتر کشورها در این کره خاکی از تنوع قومی و فرهنگی برخوردار هستند اما شیوه برخورد با چالش این تنوع ها باید بر اساس منطق باشد. در ایران این نوع تنوع زیستی انسانی را فقط با شعار “اقوام همچون رنگین کمان” یا “ایران برای ایرانی ها” پوشش می دهند و به نوعی در صدد پاک کردن صورت مسئله بجای حل آن هستند. در صورتی که با توجه به موازین حقوق بشر هر ملتی دارای این حق است که بدون توهین و تحقیر زبان و فرهنگش را توسعه دهد و بوسیله ی آن بتواند در تمدن انسانی ببالد.