مقبره شیخ حیدر بنایی است برج مانند که در مجموعه شیخ حیدر و در مرکز مشگین شهر واقع شدهاست. ابن مجموعه زمانی قبرستان قدیمی مشگین شهر بودهاست. این بنا منسوب به شیخ حیدر پدر شاه اسماعیل اول است. ارتفاع برج ۱۸٫۵ متر، قطر ۱۰٫۵ و قاعدهٔ آن ۳۴٫۵ است.در مورد قدمت بنا و تاریخ احداث آن اظهارات گوناگونی ابراز شدهاست.
دونالد ویلبر معتقد است این بنا از آثار قرن هفت و هشت هجری قمری است و در دوره صفویه به تکمیل و کاشیکاری آن همت گماشته شدهاست. با توجه به تخریب کتیبه برجا مانده مقبره، هیچ سند و مدرکی دال بر احداث این بنا در دست نبودهاست. اما در سالهای اخیر توسط آقای قوچانی کارشناس سازمان میراث فرهنگی کشور، کتیبه موجود بر سر در ورودی این برج بازخوانی شده و قدمت آن به سال ۷۳۱ هجری قمری یعنی دوره حکومت ابوسعید بهادر خان آخرین حکمران سلسله مغول در ایران نسبت داده شدهاست. بندبرج بنا به احتمال قوی از سورههای قرآن به صورت کاشیهای فیروزهای در متن آجر تزئین شدهاست.
قبل از اینکه متن آن خوانده شود اینجا را بقعه الله علیالله میگفتند. داخل مقبره از دو طبقه تحتانی و فوقانی تشکیل شدهاست و درب ورودی سردابه در شمال برج قرار دارد که به وسیله یک راه پله بلند به راه باریک منتهی به سردابه راه یافتهاست. طاق این قسمت بر روی ستون آجری در وسط و دیوارهای جانبی قرار دارد. مدفن شیخ حیدردر منتهیالیه سردابه قرار گرفتهاست پلان داخل برج یا اتاق فوقانی به شکل ۱۲ ضلعی منظمی است که هر ضلع آن ۲٫۲ است و به علت احداث شیارهای سراسری در سطح داخلی برج بنا بلندتر ساخته شدهاست و ارتفاع بیشتری دارد.
مشهور است که در جنگ بین طایفه قوجابیگلو و نیروهای روسی شامل چهار لشکر به فرماندهی ژنرال فدروف و دلماچوف در سال ۱۲۷۵ ه.ش، گنبد طلائی مقبره توسط توپچی معروف روسی مددوف به توپ بسته شده و به غارت رفته است. این بنا در تاریخ ۱۸ تیر ۱۳۱۱ ه.ش تحت شماره ۱۸۴ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. در سال ۱۳۸۰ طرح ساماندهی حریم بقعه شیخ حیدر در جلسه هیئت دولت به تصویب رسید که آن شامل تملک خانههای اطراف بقعه، احداث فضاهای آموزشی، پارکینک، موزه کتابخانه و غیره میباشد. قسمتهای اجرا شده یا در حال اجرا شامل رواقها، مسجد جنتسرا، موزه، اداره، قسمت تجاری و پارکینگ، فروشگاه زنجیرهای، سالن نمایشگاه کتاب، سالن نمایشگاه صنایع دستی، سالن آمفیتئاتر، سالن پذیرایی، فضای ارتباطی و مصلی میباشد.
امیر چهره گشا