مراسم تیلیم خان و موسیقی عاشقی برای بار چندم قربانی خیالات و اوهام اطلاعات سپاه شد
حکیم تیلیمخان، شاعر، عارف و نوازندۀ توانای تورک اهل روستای مرغئیی ساوه، از چهرههای شاخص فرهنگ و ادب منطقه منطقه قاراقان و نواحی ترکنشین ایران است. باوجود جایگاه والای او در ادبیات عرفانی و اشعار عمیقش که در میان عاشیقهای منطقه و جهان تورک سینهبهسینه نقل میشود، ابعاد دیگر شخصیت او، ازجمله دانش مذهبی و عرفان عملیاش، کمتر موردتوجه قرار گرفته است.
تیلیمخان در سال ۱۱۳۶ خورشیدی در روستای مراغه (مرغئیی) از توابع بخش نوبران مزلقان چایی شهرستان ساوه دیده به جهان گشود. او اصالتی ترکمان داشت و خاندانش در دورۀ نادرشاه بهاجبار به منطقۀ ساوه کوچ داده شدند. پدرش تیمورخان و پدربزرگش قاراخان نام داشت و تیلیمخان در میان تورکان ساوه، همدان، قزوین و آذربایجان چهرهای شناختهشده است.
اشعار تیلیمخان، که اغلب بهصورت شفاهی نقل میشوند، نشاندهندۀ عمق باورهای دینی و عرفانی اوست. وی در سرودههای خود، مفاهیم اسلامی همچون توحید، معراج، بهشت و جهنم را با زبانی ساده و تأثیرگذار به تصویر کشیده است. ابیات زیر نمونۀ بارز از سبک و محتوای اشعار اوست:
اؤلکه میز عراقدیر(عراق عجم) شهریمیز ساوا
مزلقان چاییندان گؤتؤردؤم هاوا
عاشیقلار دردینه اِیلرم داوا
من طبیبم هندوستاندان گلیرم
بیلنلر بیلسینلر من تیلیم خانام
بیلمییَنلر بیلسین، گؤوهرم، کانام
مرغئیی ساکینی، اصلی تؤرکمانام.
با وجود جایگاه والای این شاعر در فرهنگ عامه، آرامگاه او تا دهۀ هفتاد خورشیدی فاقد سنگقبر مناسب بود. در آن سالها، با نصب سنگقبر و ساخت بنایی بسیار ساده بر مزارش، گامی هرچند کوچک برای بزرگداشت این چهرۀ فرهنگی برداشته شد. اما برگزاری دو همایش موسیقی برای گرامیداشت او با مخالفت و دخالت اطلاعات سپاه مواجه و تعطیل شد.
این الگو در سالهای بعد نیز تکرار شد؛ جشنوارۀ عید فطر روستای فشک فراهان که سالانه با حضور ۲۷ تا ۳۲ هزار نفر برگزار میشد، با دخالت بسیج و سپاه تعطیل گردید. همچنین روند تغییر زبان از تورکی به فارسی در مرکز آذربایجان (استان مرکزی و همدان) همچنان ادامه یافته است.
امسال نیز مراسمی که قرار بود در استانهای همدان و مرکزی برگزار شود، با دخالت سپاه کنسل شده است. این رویدادها در حالی رخ میدهند که تیلیمخان در سال ۱۲۰۹ خورشیدی در زادگاهش چشم از جهان فروبست و پیکرش در همان روستا به خاک سپرده شد.
با گذشت بیش از دو قرن از درگذشت حکیم تیلیمخان، همچنان اشعار عرفانی او در محافل عاشیقی زنده نگه داشته میشود، اما ابعاد مغفولماندۀ شخصیت او – از عرفان عملی تا دانش مذهبیاش – در میان غبار فراموشی و تنشهای سیاسی پیرامون هویت فرهنگی، کمتر مجال بروز یافته است.
آذربايجان و جمعیت 48.5 درصدی تورکان ایران تا کی قربانی سپاه و حداد عادل خواهدبود؟ آیا زمان استقلال تورکان از ایران نرسیده است؟ آیا زمان شکایت به مجامع بین المللی بابت این دشمنی جلادانه نیست؟ آذربايجانی که در یکسال پشت حکومت ایستاد تا توسط کوردها ساقط نشود این خباثت را کی تمام خواهد کرد؟
حدود اراضی جمهوری مستقل آذربايجان جنوبی تا اول کاشان خواهد بود و مناطق کویری، ایران را تشکیل خواهند داد.
اؤزگۆرلۆک، آربالێق، اولوسال اَرکَلَت (آزادلیق، عدالت، میللی دؤولت)