این هفته مصادف بود با ششمین سالگرد درگذشت پروفسور جواد هیئت به عنوان جراح، نویسنده و محقق آذربایجانی ، فردی که علاوه بر اینکه به عنوان پدر جراحی قلب ایران شهرت داشت، تمام عمر خود را صرف تحقیق و پژوهش در خصوص تاریخ و ادبیات زبان تورکی نمود.
به گزارش آذربایجان خبرلری و به نقل از یولپرس، دکتر جواد هیئت (متولد ۱۳۰۴ تبریز) فرزند علی هیئت (وزیر دادگستری مصدق) پزشک جراح و پدر جراحی قلب ایران، روزنامه نگار و پژوهشگر آذربایجانی بود .
دکتر هئیت به موازات مطالعات و تألیفات پزشکی در تورک شناسی، فلسفه و اسلام شناسی نیز صاحب مطالعه و اهل نظر بود و بعد از انقلاب اسلامی با همکاری چند نفر از دوستان صاحب قلم خود، مجله وارلیق را به زبان های تورکی و فارسی منتشر نموده و در زمینه تورک شناسی شخصأ بیش از صد مقاله معروف در رابطه با زبان تورکی در این مجله نوشته است.
یکی از تلاش گران مجله « وارلیق» در راه اندازی و انتشار آن، بولود قره چورلو « سهند » بود که مدت کوتاهی پیش از انتشار اولین شماره آن درگذشت. به همین جهت مدت ها دوستان مجله وارلیق در نظر داشتند که نام مجله را « سهند » بگذارند ولی با پیشنهاد حمید نطقی به وارلیق تبدیل شد. استاد شهریار در پیامی که به مجله فرستاد آن را « آزادلیق قوشو وارلیق» ( وارلیق پرنده آزادی ) خواند.
اولین شماره وارلیق به سردبیری حمید نطقی و به مدیر مسئولیتی استاد جواد هیئت در اردیبهشت ۱٣۵٨ انتشار یافت، در همان شماره، خود را ارگان رسمی انجمن آذربایجان نامید، هرچند مقالاتی هم به زبان فارسی منتشر می کرد ولی بیشتر نوشتهها به زبان تورکی آذربایجانی و اغلب پژوهشی و علمی بودند. استاد هیئت همواره به دوستان و یا مقامات دولتی یادآور می شد که من یک آذربایجانی تورک هستم. زبان مردم آذربایجان تورکی است و آذربایجان نام سرزمینی آنان است. هرچند استاد هیئت یکی از شخصیت های برجسته و چند وجهی جامعه آذربایجان و متخصص در علوم پزشگی است ولی سخن گفتن پیرامون ایشان بدون پرداختن به مجله وارلیق امکان پذیر نیست زیرا انتشار این مجله در طول این سال ها همواره مهر و نشان استاد هیئت را با خود داشته است. بنابرین نام و نشان استاد با مجله وارلیق یکی شده، جدایی آن دو قابل تصور نیست.
وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه و دوسال اول رشته پزشکی را در ایران گذرانده و به استانبول رفت و پس از اخذ مدرک پزشکی، دوره تخصصی جراحی را در استانبول و پاریس به پایان رساند و در سال ۱۳۳۱ به ایران بازگشت. در مدت ۴۸ سال طبابت و جراحی در تهران ، به تدریس و تألیف کتابها و مقالات جراحی پرداخت و در فاصله سال های ۵۵ ـ ۱۳۴۳، مجله دانش پزشکی را منتشر نمود. ( در این مجله بیش از پنجاه مقاله علمی به قلم او چاپ شده است)
در کنار جراحی عمومی، جراحی قلب را آغاز کرد و در سال ۱۳۴۱ برای اولین بار در ایران موفق به انجام جراحی قلب باز شد و پدر جراحی قلب کشور نام گرفت و در سال ۱۳۴۷ اولین عمل پیوند کلیه را در تهران و اولین پیوند قلب سگها را در ایران با موفقیت انجام داد. ( دکتر ابتدا روی سگ ها که تا آن زمان در کشور ما بی سابقه بود ماشین قلب و ریه مصنوعی را به کار گرفت و بعد از عمل جراحی روی ۲۵ سگ در بیمارستان شهربانی ماشین فوق الذکر را در جراحی قلب انسان با موفقیت به کار برد. )
از سال ۱۳۴۲ به نمایندگی ایران در « انجمن بین المللی جراحی » و از سال ۱۳۶۲ به عضویت « آکادمی جراحی پاریس » انتخاب شد و بیش از ۲۵ مقاله و سخنرانی از او در کنگره های بین المللی جراحی به زبان های فرانسه، انگلیسی در مجلات معتبر پزشکی خارجی چاپ گردید.
استاد در سال های گذشته عمر خود تعدادی از رفقای بسیار نزدیک و همراه خود را در مجله « وارلیق » از دست داده بود. در این سال ها شمع عمر استادان حمید نطقی، محمد علی فرزانه، پیر هاشمی، سرداری نیا، علی کمالی، بیگدلی، منظوری خامنه، زهتابی و دیگر دوستان و هم رزمان یکی پس از دیگری به پایان رسید که تاثیر بسیار فراوانی در احساس تنهایی استاد گذاشت. در نتیجه عمر پر بار، پر تلاش، پیگیر و خستگی ناپذیر استاد در ۲۲ مرداد ماه ۱٣۹٣ در شهر باکو پایتخت جمهوری آذربایجان به پایان رسید و چشم از حهان فرو بست و در همان شهر به خاک سپرده شد.
آثار:
سیری در تاریخ زبان و لهجههای ترکی (۱۳۶۵)
ترومبوز و قلبیت و درمان آن (۱۳۳۵)
نگاهی به تاریخ ادبیات آذربایجان (دوجلد)
مقایسه اللغتین مقایسه فارسی و ترکی (۱۳۶۲)
زبان وادبیات ترکی آذربایجان در قرن بیستم (گزارش به ترکی استانبولی در چهارمین کنگره بینالمللی تورکولوژی – استانبول ۱۳۶۴)
نگاهی به تاریخ و فرهنگ ترکان (۱۳۶۵)
آذربایجان شفاهی خلق ادبیاتی (۱۳۶۷)
ادبیات شناسلیق (۱۳۷۴)
خلاصه تاریخ فلسفه غرب
کتاب «نگاهی به تاریخ و فرهنگ ترکان» مدتهاست در دانشگاههای ترکیه و آذربایجان بعنوان کتاب درسی معتبر تدریس میشود این کتاب در باکو به خط کریل نیز چاپ شده است.
از هفت جلد کتاب درباره تورکولوژی پنج جلد آن در باکو و یک جلد ( نگاهی به تارخ و فرهنگ ترکان ) در آنکارا ازطرف وزارت فرهنگ به تورکی استانبولی به چاپ رسیده است. علاوه بر این دکتر هئیت، مقالات علمی از تحقیقات خود را درباره تورکولوژی، تورکی سنقر، تورکی خلج و تورکی خراسانی تهیه و در کنگره های جهانی تورکولوژی ارائه نموده و به عضویت فرهنگستان زبان ترکیه انتخاب شده است .
دکتر هئیت از طرف دانشگاه های استانبول، باکو و نخجوان عناوین دکترای افتخاری و پروفسـوری دریافت نموده و سال به عنوان یکی از مراجع تورک شناسی در جهان شناخته شده بود.
بعد از درگذشت وی، مجموعه مقالات چاپ شده وی در نشریه وارلیق به همت متولیان نشریه مذکور جمعآوری شده و در ۴ شماره بصورت ویژه نامه منتشر شد. (برگرفته از سایت turuz.com)
برای دانلود مجموعه مقالات کلیک کنید: