آیا می توان آجی چای را شیرین چای نمود؟

آجی چای به طول 265 کیلومتر اسم رودی در آذربایجان شرقی است. در سال 1314ش در زمان دیکتاتوری رضاشاه و دوران قلدری و حکومت تک نفره او و با توجه به سیاست آسیمیله سازی مردم ترک آذربایجان، اسم این رود از آجی چای به تلخینه رود ترجمه و عوض گردید.
آب آن رود ابتدا از دامنه های ساوالان جنوبی سرچشمه گرفته و در بین راه، تمامی آبهای رودها و دشت های شهرستان های سراب، بستان آباد(اوجان)، مهربان و حومه شمال شرقی تبریز در یک بستر بزرگ بر آن پیوسته و در نهایت به دریاچه اورمیه می ریزد.
از قوشا داغ و دامنه های شمالی بزقوش و سهند شعبه های متعدد دریافت نموده و از شمال شهر تبریز گذشته و نزدیک گوگان به دریاچه اورمیه می ریزد. آب این رودخانه ابتدا شیرین است ولی به جهت ورود به جنوب منطقه اهر و عبور از گنبدهای نمکی، معادن مواد محلول آن افزایش یافته و بر میزان شوری آن رودخانه افزوده می شود. از این رو به آن آجی چای گفته می شود. از اوایل پاییز تا اواخر خرداد آب خوبی دارد ولی در تابستان آبش کم می شود.
قسمتی از شوری دریاچه اورمیه را عده ای به خاطر گنبدهای نمکی کف خود دریاچه و قسمتی دیگر را بخاطر ریزش آب شور آجی چای به دریاچه می دانند.
اما از آنجایی که آب آجی چای ابتدا شیرین بوده و در مسیر خود از روی معادن نمک جاری می شود می توان با کشیدن پلاستیک های ضخیم مخصوصی بر روی این معادن نمک، جلو شور شدن آب رودخانه را گرفت و آب آجی چای را تبدیل به شیرین چای نمود!
اولین بار این پیشنهاد توسط کتاب «اردبیل شهر مقدس» و در زمان رژیم محمد رضا پهلوی ارائه شد ولی از آنجایی که گوش آنها برای شنیدن حرف های مردم آذربایجان ناشنوا بود پشت سر هم اندازی شد و به بوته فراموشی سپرده شد و بالاخره مثل سایر حقوق مردم آذربایجان به کلی فراموش و کتمان گردید.
منصور جدی