“آرال” يکي از چهار درياچه بزرگ جهان بود.
خشک شدن آرال سرنوشت افراد زيادي را تغيير داد.اين درياچه آب شور که زماني ارتفاع موجهايش به چندين متر ميرسيد، در شمال به قزاقستان و در جنوب به ازبکستان ميرسد و با وسعتی حدود ۶۸ هزار کیلومتر مربع بيش از هزار جزيره داشت.
اما دولت امپریالیستی شوروی سابق از دهه چهل میلادی با هدف تولید پنبه و …، شروع به انحراف آب رودها و از دهه شصت اقدام به سد سازی بر دو رود #سیحون و #جیحون زد و تدریجا آب این دو رود را در مسیر دریا کاملا خشک نمود.
برای حکومت مرکزی مسکو در صدها کیلومتر آنسوتر تولید پنبه و غلات موردِ نیازِ شوروی مهم بود، نه خشکی آرال، طوفان نمک یا نابودی زندگی ملل قزاق، اوزبک و …
مسکو اتفاقا طی دهه ها تلاش نموده بود که بافت جمعیتی قزاق و اوزبک را تغییر داده، از جمعیت شان بکاهد.
از دهه 1960 ميلادي آب دریا به تدريج کم شد تا اينکه در نهايت #آرال به چهار درياچه کوچکتر تقسیم شد.
خشک شدن آب درياچه،کوير نمکي را باقي گذاشت که کار کشاورزي را براي مردم محلي بسيار دشوار کرد. گروهي از ماهيگيراني که بيکار شده بودند، به پرورش دام روي آوردند. برخي به قزاقستان رفتند تا در درياچههاي ديگر به صيد ماهي مشغول شوند.
با کم شدن تدريجي مساحت درياچه، درصد شوري آب بالا رفت؛ آلودگيهاي زيستمحيطي و تغييرات آب و هوايي کل منطقه را تحت تأثير قرار داد و …
آنچه امروزه از درياچه آرال باقي مانده، تنها دو قسمت است:
بخش جنوبي در ازبکستان و بخش شمالي در قزاقستان.
پس از فروپاشی شوروی و تقویت تدریجی دولت های ملی، کميتهاي با همکاری ملل استقلال یافته منطقه براي نجات درياچه شروع به احیای تدریجی آرال کرد.
طبق آمارهاي رسمي، طی ده سال گذشته ميزان صيد ماهي در منطقه “قيزيلاوردا” 5 برابر شده است و شوري آب آرال که زماني پنج برابر شده بود، کمتر از گذشته شده که همين امر تنوع ماهيها را افزايش داده است.
تامین حقآبه آرال، بازگشت آب و رونق دوباره ماهيگيري،موجب احياي تدریجی فرصتهاي شغلي شده است.البته احیای کامل شاید غیر ممکن باشد.
سرنوشت تلخ آرال و ناپديد شدن آن در #اورمو تکرار میشود.
خشکی آرال ناشی از سیاست های دولت مرکزی مسکو بود.
عامل خشکی اورمو نیز دولت تهران است.
شخصا بر این باورم که همچنانکه احیای آرال پس از ایجاد دولت های ملی آغاز شد، احیای کامل اورمو نیز با ایجاد دولت ملی آذربایجان و #خودگردانی اقتصادی اداری فرهنگی و … ممکن است.
#دولت_ملی که اجازه غارت طلا مس و … #آذربایجان را به بیگانگان ندهد و کار و ثروت ما صرف احیا و توسعه سرزمین مان گردد.