تاملاتی در باب گفتمان زبان آذری در ایران

شاید جالب باشد بدانیم که ممکن است برخی تاریخنگاران که در گذشته به زبان آذری در آذربایجان اشاره داشته‌اند و زبان مردم این منطقه را به جای تورکی، آذری خطاب نموده‌اند دچار همان سیره‌ای شده‌اند که در جامعه‌شناسی به کرات به آن پرداخته شده است، یعنی نگاه از بیرون و تمایزش با نگاه از درون

زبانشناسان بحث‌های بسیار جدیی درباره اطلس زبانی منطقه آذربایجان داشته‌اند و محققان بزرگی که در حوزه زبانهای باستان پژوهشهای گران‌سنگی نموده‌اند در مورد زبانهایی چون هورارتویی و پهلوی و و و مقالات زیادی به رشته تحریر درآورده‌اند اما زبانی که مردم ایران در منطقه آذربایجان و بسیاری از نقاط ایران به آن تکلم میکنند “زبان تورکی” است و روایت آذری بودن زبان مردم آذربایجان به دو دلیل نادرست است: نخستین دلیل این است که مردم این دیار در درون-گفتمان خویش به این زبان تورکی می‌گویند و دیگر اینکه زبان آذری همانگونه که زبانشناسان میگویند زیر مجموعه زبان پهلوی بوده است که امروزه از بین رفته است یا همانگونه که سید احمد کسروی می‌گفت در برخی روستاها و دهات یافت می‌شود.

البته نکته دیگری هم وجود دارد و آن این است که شاید زبان آذریی که به آن ارجاع داده می‌شود شاید ربطی به زبان و گویش تاتی داشته باشد که هنوز در بخشهایی از آذربایجان (مثلا در نمین اردبیل و در برخی نقاط زنجان و حتی در حوالی روستاهای اطراف شهر دربند در جمهوری داغستان در فدراسیون روسیه …) یافت می‌شود ولی این زبان، زبانی نیست که مردم آذربایجان ایران به آن تکلم می‌کنند.

بیشتر بخوانید