نظر علماء و دانشمندان در خصوص لهجه ی فارسی/دکتر محمدرضا باغبان کریمی
ابوریحان بیرونی:گویش فارسی برای نوشتن قصه های شب مناسب است.
“… به زبانهای عربی و فارسی پرداختم. در هریک از آنها تازه واردم، به زحمت آنها را آموختم اما نزد من دشنام دادن به زبان عربی خوشتر از ستایش به زبان فارسی است. درستی سخنانم را کسی در مییابد که یک کتاب علمی نقل شده به فارسی را بررسی کند. همین که زرق و برقش ناپدید شد، معنایش در سایه قرار میگیرد. سیمایش تار میشود و استفاده از آن از میان میرود زیرا این گویش فقط برای داستانهای خسروانی و قصههای شب مناسب است”( کتاب الصیدنه فیالطب، ص ۱۶۹ – 168 )
احمد کسروی: زبان فارسی بیمار است و نارسایی دارد.
:” در زنگان چون به ترکی سخن گفته می شود مرا واداشت که در باره زبان ترکی به اندیشه و جستجو بپردازم.زبان ترکی از دید افعال بر فارسی برتری دارد، زیرا دیده شده در ترکی پانزده گونه فعل ماضی و چهار گونه فعل مضارع وجود دارد در حالی که در فارسی در برابر آنها بیش از چهار گونه ماضی و یک گونه مضارع شناخته نمی بود ؛ این یکی از چیزهایی بود که مرا از نارسایی زبان فارسی و بیماری آن آگاه گردانید.”( ده سال در عدلیه صص ۴۶ و ۶۴)
:” زبان کنونی فارسی بسیار نارسا و بیمار است و بسیاری از معناهای که به ترکی می توان فهماندید در زبان فارسی فهماندن آن بسیار سخت است و از هر باره بر یک آذربایجانی سخت است که با این زبان ( فارسی) سخن براند.”(ماهنامه بایرام، خردادماه ۱۳۹۵، شماره ۵۹، مقاله ” کسروی، از ترکی ستایی تا ترکی ستیزی” به قلم جناب آقای علی طارمی زنجانی)
عزالدین علی ابن محمد ابن اثیر معروف و مشهور به ابن اثیر (متولد به سال- ۵۵۵ ه.ق و متوفی به سال ۶۳۰ ه.ق):
عاقلان و عالمان،خیالبافی قومی پارسیان را قبول نمی کنند.
:« …من می گویم: این بخش از داستان جمشید را بیاوردیم در حالیکه می خواستیم آن را حذف کنیم زیرا در آن چیزهایی است که گوش (عاقلان) را خوش نیاید و خردها و سرشت ها آنها را(خیالبافی پارسیان) را قبول نمی کند….چراکه اینها از پندارها و [ توهمات و جعلیات ] آریایی ها است که همراه آن چیزهایی است ذکرش رفت….اینها را از این رو گفتیم تا نادانی پارسیان را گوشزد کنیم زیرا اینان همواره نادانی را بر اعراب عیب می گیرند با اینکه اعراب در نادانی به پایه پارسیان نمی رسند.؛ اگر آوردن این بخش (توهمات و جعل سازی پارسیان در خصوص تاریخ ایران باستان) را فرو می گذاشتیم کتاب [منظورش کتاب الکامل ] از چیزهایی که درباره گزارش تاریخ ایشان می آوریم٬ تهی می ماند (الکامل،صص ۷۰. – ۶۹.»