معنای واژه «گورکان»، دوره ترکی اولیه و دوره ترکی باستان/پرویز شاهمرسی
نام گورکان لقب تیمور و همچنین پسرش الغ بیگ بوده است. دولت ایشان و همچنین دولتی که یکی از نواده های او در هندوستان بوجود آورد، به نام «گورکان» مشهور شده است. واژه «گورکان» یا بصورت اصلی Kürgen در زبان مغولی به معنای «داماد» است. عبارت Kürgen keüken نیز به معنای «داماد و عروس» است. تیمور به واسطه خویشاوندی با مغولان و ازدواج با «سرای ملک خانم» دختر غازان خان از طرف مغولان لقب «کورگن» را یافته و به همین لقب نیز سکه ضرب نمود. اگرچه پس از این ازدواج هیبت و شوکت تیمور فراگیر شد ولی او به این لقب تا پایان عمر افتخار می کرد. علت نیز این بود که او ارتباط با دولت مغول را یکی از پایه های مشروعیت خود می دانست. پسرش الغ بیگ نیز با دختر «محمدسلطان»ازدواج کرد و چون این دختر از طرف مادر منسوب به خوانین مغول بود، لقب کورگان را گرفت. در متن سکه هایش بصورت «امیر تیمور کورگان همتیدین اولوغ بگ کورگان سؤزوم» اضافه شد. به مرور زمان واژة «کورگان» در متون تاریخی ایرانی بصورت «گورکان» درآمد.
دوره ترکی اولیه:
این دوره از 1700 قبل از میلاد تا قرن دوم میلادی طول کشیده است. از اوایل این دوره کوچ بزرگ ترکان از وطن اولیه آغاز شده و جمعیت بزرگ ترک در طی هزارسال به سوی مناطقی در جنوب و غرب حرکت خود را آغاز کرد. مقصد اصلی این مهاجرت، سرزمینهای اطراف دریاهای خزر و سیاه بود. این پراکندگی جغرافیایی زمینه را برای انشعاب زبانی گشود. ترکان شرقی از جمله هونها، تابقاجها، گؤگ ترکها، اویغورها، سابارها، خزرها، پئچنکها، قبچاقها و اوغوزها از صداهای «ز» و «ش» استفاده می کردند در حالی که ترکان غربی شامل اوغورها، بلغارها و چوواشها صداهای «ر» و «ل» را بکار می بردند. این تفاوت به حدی رسید که یاکوتها یعنی شرقی ترین ترکان و چوواشها یعنی غربی ترین ترکان، تفاوت بیشتری در زبان پیدا کردند. ترکان شرقی در آغاز کلمه ای مانند «یاقا»(یقه) صدای «ی» بکار می بردند در حالی که ترکان غربی آن را بصورت «ساقا» تلفظ می کردند. این تغییرات تا سدة سوم میلادی پایان پذیرفته بود.
دوره ترکی باستان:
این دوره هزارساله از قرن دوم تا دوازدهم میلادی را شامل می شود. در این دوره روند انشعاب و تشکیل لهجه های اصلی زبان ترکی صورت گرفته است. در این دوره تشکیل دو شاخة اصلی ترکی غربی باستان (شامل لهجة بلغاری و چوواش) و ترکی شرقی باستان (شامل لهجة یاکوت و ترکی عمومی) کامل شده است. ترکی شرقی باستان مهمترین شاخة زبان ترکی است که در سنگ نوشته های یئنی سئی و تالاس نمایان می شود. این شاخه به مرور زمان تکامل یافته و به سه دورة ترکی گؤگ ترک، ترکی اویغور و ترکی قاراخانی تقسیم شده است.