آرزویا باخ سئوگیلیم،
تئللریندن اینجهمی؟
سؤیله اورهیینجهمی؟!
عؤمرونون اَن جاوان، یاراشیقلی، صاف، جوشغون و گناهسیز واختیندا اؤلدورولمک آنجاق؛ ابدی_یاشاماق.
و اَن دوغما عزیزین کیمی شکلینی گؤردوکده اورهیینین و روحونون سیزلاماسی…
بو خصیصهلره بورونن میکاییل مشفقدور. آدی هر زمان ادبیات لؤوحهمیزده بیرینجی سطیرلردهدیر.
ژوئن آیینین 5- جی گونو، میکاییل مشفقین، 114-جی آد گونودور. 1937- جی ایل، جلّاد استالینین، آذربایجان تارینی یاساقلادیغی قانونونا اعتراض ائدیب، «اوخو تار، اوخو تار، سنی کیم اونودار؟» شعرینی یازارکن، شعرینی یازارکن توتوقلانیب و ایکی ایل سونرا، باکینین زندانیندا اعدام اولونوب و جسدینی خزره آتدیلار. دوام ائدیر 37…
میکاییل مشفق حاقدا آرتیق بیلگیلر:
میکاییل عبدالقادر اوغلو اسماعیلزاده 1908- جی ایل ژوئنین 5- ده باکیدا ضیالی عائلهسینده دونیایا گؤز آچیب. آتاسی «سعادت» مکتبینده معلملیک ائدیب، شعرلر یازیب.
ائرکن یاشلاریندان والدینلرینی ایتیرن میکاییل قوهوملارینین حمایهسینده بؤیویوب.
باکیدا معلملر سئمیناریاسیندا و عالی پداقوژی اینستیتودا (ایندیکی آذربایجان دؤلت پداقوژی یونیوئرسیتهسی) تحصیل آلیب، مکتبده ادبیات رشتهسینده درس دئییب.
هله مکتب یاشلاریندان میکاییل ادبیاتلا ماراقلانیب، «بو گون» آدلی ایلک شعر دفترینی 1926- جی ایلده یازیب و بو شعر ایله مشهور اولموشدور. 1930، 1935- جی ایللرده مشفقین 10 شعر کتابی نشر ائدیلیب.
1931- جی ایلین مای آییندا، یونیورسیتهده دیلبر آخوندزاده ایله تانیش اولور. اونا اولان سئوگیسی شاعیری یئنی لیریک شعرلر یازماغا روحلاندیریر. گنجلرین تویو 1933- جو ایلین یاییندا اولور.
مشفق، همن ایللرده قزئتهلرده استالینچی و سولچولار طرفیندن تحقیر و توهینه معروض قالیر. یازیچیلارین پلنوموندا ایسه میکاییل مشفقه «عکسانقلابچی» (ضد انقلاب) دامغاسی وورولدو.
مشفق 1937- جی ایل ژوئن آیینین 4- جو گونو اؤز ائوینده حبس اولونور. او، عکسانقلابی ملّی تشکیلاتین عضوو، ساوئت حاکمیتینه قارشی سلاحلی عصیانا حاضیرلیقدان خبردار اولماقدا اتّهام ائدیلدی.
حبسدن قاباقکی آخشام، اوخوجولاری ایله گؤروشدن گئج قاییدان شاعیر ائوده اونو گؤزلهین دیلبرین یانینا تلسدیییندن یاخینلیقدا دایانان قارا ماشینا فیکیر وئرمهمیشدی. مشفق منزلینه تؤکولدوکدن سونرا قاپینین زنگی چالینیب و گلن آداملار م. مشفقی، هئچ یاخینلاری ایله ده وداعلاشماغا قویمامیشلار.
1938- جی ایل یانوارین 5- ده SSRİ عالی محکمهسینده میکاییل مشفقین گوللهلنمهسی قراری وئریلیر. یانوارین آلتیسیندا شاعیریمیز، نارگین آداسیندا گوللهلنیر…
1937- جی ایللرده، استالین و باقیراوف، 286 شاعیر، یازار و دوشونوروموزو تئرور ائتمیش. چوخ تأسف ایله، اؤز شاعیرلریمیزدن ایسه بو ایشه یاردیم ائدیبلر. او جملهدن «صمد وورغون، سلیمان رستم و ممد راحیم»ی آد آپارماق اولار.
شاهمار اکبرزاده نئجهده گؤزل اشاره ائدیر:
ابلیسلر باش یئدی اوتوز یئددیده،
زمانه جلّادا دؤندو نه دؤندو.
اَینینه گئیدیغین پالتار او وعده،
قورخودان آغاریب کفنه دؤندو…
میکاییل مشفق، حسین جاوید، جعفر جبّارلی، احمد جواد و باشقا نهنگ شاعیرلریمیز باقیراوف و استالینه بلی دئییب، یوخسا «اوخوما تار، اوخوما تار، سنی سئومیر پرولتار!» یازیب، جانلارینی قورتارا بیلردیلر، آنجاق شرف بیر شئیدیرکی هر کسده اولمور. سلیمان روستم بیر مصاحبهده چوخ بوروشوق دانیشیب و دئییر: «آللاه دا او واختلار باقیراوفدان قورخوردو!»…
بو دانیشیق تکبیر شئیی گؤستریر: بونلار قورخولاردیندان، بو ایشی گؤروبلر و گیرا وئریبلر. خلیل رضا و صمد وورغونون شعرینه نظر سالاق:
مُشفقی دوشوننده یاش یاندیریر گؤزومو،
کیپریییمدن سوزولور سؤزلرینین دوزومو.
«اوخو تار! اوخو، تار! سنی کیم اونودار!»¹
«کس سسینی، اؤتمه تار! سئومیر سنی پرولِتار!
سئومیر چالینسین قاتار!»² بئلهجه شئعیر یازیب،
قبرینی سؤزله قازیب، اونو دفن ائلهینلر،
دؤنموش ایندی گؤر نئجه، بیر یوز سکسن درجه.
مشفقی دفن ائلیینلر، مشفقی مدح ائدیرلر.
عامرانه، چوخ اینجه!
#خلیل_رضا_اولوتورک
1: میکاییل مشفقین مشهور شعری «اوخو تار، سنی کیم اونودار»
2: سلیمان روستمین میکاییل مشفقه قارشی یازدیغی شعر.
ایندی خبر وئریم اوخوجوما من
او «ملٓت رهبری، #رسولزاده دن»:
توپلامیش مجلسه مسلمانلاری،
یاغلی وعدهلرله توتموش اونلاری.
دئییر: تورکیهنی چاغیراق گرک،
بیزه کمک اولسون، قیلینج چکرک،
پارلاسین عدالت، مهری- حُریّت
اوجالسین گؤیلره شرفی- ملّت!
شارلاتان!
آفرین!
رهبره بیر باخ!
وطنی یادلارا بونلار ساتاجاق!
بیر دایان!
نه دئدین؟
او بیر خاییندیر،
سؤزونون پردهسی ملّتدیر، دین دیر…
صمد_وورغون
سؤزسوز کی، میکاییل مشفق، ایدئولوژینین بیرینجی قوربانی دئییل. سونونجو قوربانی دا اولمایاجاق…