باشتو نام قدیمی کیف پایتخت اوکراین،ترکها و فرهنگ قاراسوق و جایگاه عدد 9 در میان ترکان
_جایگاه عدد 9 در میان ترکان
در زبان ترکی عدد 9 را «دوققوز» می گویند. این واژه در اصل «دوغقوز» است. دوغقوز یعنی بیرون زدن یک چیز برجسته از جای ثابت و هموار. این جای ثابت همان «قوز» است. دوققوز مجموعه ای است ثابت که می خواهد واحدی بزاید. ترکان عدد 9 را مقدس و آخرین عدد یک رقمی و مجموعه ثابت یک رقمی می دانستند. ترکها 9 نفر را یک گروه یا «اوب»، 9 خانواده را یک «بؤلوک» و 9 «اوب» را یک «اویماق» می گفتند. هر 9 نفر با یک «آبا» جدا می شد. ترکها مجموعه را 9 تا 9 کامل می کردند. («زبان ترکی دریچه ای بسوی زبانشناسی همگانی» ابوالفضل نصیری) در میان ازبکها نیز هم اکنون ابزار کوچک مانند استکان در گروههای 9 تایی در جهیزیة عروس گذاشته می شود.
_ترکها و فرهنگ قاراسوق
از 1200 تا 700 سال قبل از میلاد فرهنگی به نام قاراسوق، در حوضه رود قاراسوق از شاخه های رود یئنی سئی برپا بود. آثار این فرهنگ در محدوده ای گسترده از سیبری جنوبی، منطقه بایکال، مغولستان و حوضه رود «یئتدی سو» یافت شده است. فرهنگ قاراسوق از یک طرف ادامه فرهنگ آندرونوف بوده و از طرف دیگر بدلیل کشف و استعمال آهن، یکی از مراحل مهم تمدنی در تاریخ ترکان است. ارابه های چهارچرخه، چادرهای نمدی قابل باز و برپا شدن و لباسهای بافته شده از قماش پشم گوسفندی نمونه ای جالب از یک پیشرفت سریع هستند. در آثار این فرهنگ مس را با موادی مانند قلع و آرسنیک آمیخته اند. گذاشتن خوردنی و نوشیدنی در داخل مزار، نخستین بار در این فرهنگ دیده می شود. نخستین نمونه های دهنه های ساخته شده از استخوان و شاخ حیوان و آسیابهای دستی در اینجا دیده می شوند. فرضیه غالب آن است که این فرهنگ متعلق به نیاکان یکی از قبایل ترک به نام «تینگ لینگ» بوده است.
_باشتو نام قدیمی کیف پایتخت اوکراین
شهر «کیف» پایتخت کنونی کشور اوکراین یکی از مراکز اولیه سکونت ترکان بوده است. این شهر در زمان ترکان «باشتو» نام داشته و در سده هفتم پایتخت دولت بزرگ بلغار بود. دولت بلغار حلقه واسط میان امپراتوری هون و دولت بزرگ خزر است. شاعری ترک به نام میکائیل باشتو که در سدة نهم میلادی در این شهر می زیست و معاصرانش او را «شمس باشتو» می نامیدند، تاریخ بلغارهای قدیم را در سال 822 میلادی به زبان ترکی نوشته است. این کتاب «داستان دختر شان» یا «روایتی درباره دختر شان» نام دارد. اخیراً طبق اعلام نشریه «دونتسکی کریاژ» که در اوکراین منتشر می شود اشعار او بصورت کتاب چاپ شده است. اشعار باشتو یادگار دوران تسلط و سکونت ترکان در اوکراین کنونی و شهر «کیف» می باشد.
پرویز شاهمرسی