تبریز تاریخی‌نین أن قاتی دۆشمن‌لری، اؤز شهردارلاری‌دی

تورک‌لرده زامان و آسترونومیک تئرمین‌لری

تبریز تاریخی‌نین أن قاتی دۆشمن‌لری، اؤز شهردارلاری‌دی

تبریز تاریخینه هئچ بیر دوشمن، اؤز شهردارلاری کیمی ضربه وورماییب!

«امامیه» قبرستانلیغی، «یانیق داغ»ین اراضی‌لریندن حساب‌لانیر. یانیق داغی‌نین آدی‌نین اۆستۆنده، بحث چۏخدور. یانیق داغی‌نین اتک‌لری مئشه‌لیک ایمیش. سیّدعمادالدین نسیمی، تیمورشاه (یا باشقا حاکم‌لر؛ بورادا دا بحث چۏخدور) طرفیندن قۏوولان موقع‌ده تبریز شهرینده اۏ مئشه‌لیگه پناه آپاریب، اۏرادا گیزلنمیشدیلر. حکومت آدام‌لاری اۏنلاری توتا بیلمه‌دیک‌ده، مئشه‌لیک‌لر له تپه‌لرینه اۏد وورموشدور. اۏ واخت‌دان «یانیق داغ» آدی ایله مشهور اۏلموشدور. آذربایجانین آدلیم شاعیری «رسول رضا» بو حاقدا یازیر:

تبریزین یۏل‌لاری اۏیوم- اۏیومدور

یانیق داغدان قالخان دومان اۏلایدیم.

حسرت کؤنۆل‌لرده اومید اۏلماسام،

هئچ اۏلمازسا ضعیف گۆمان اۏلایدیم! (رسول رضا-۱۹۴۸).

قاجار دؤرۆنده، محمدعلی میرزا یانیق داغین بیر پارا اۏتلاق‌لارینی ائله‌جه ده یانیق داغا باغلی اۆلان دۆزنگاه‌لاری «سیّد کاظم امامی»یه باغیشلامیشدیر.

میرزا کاظم امامی له حیات یۏلداشی «نورالسلطنه»، اۏ یئرلرین بیر پارچاسینی ملّته باغیشلادی هابئله قویلاق (قبرستان) اۏلماغینا ایذن وئرمیشدیر.

امامیه قبرستانلیغین ایشه باشلاییب- یارارلانماسیندان، یۆز اۏتوز ایل کئچیر. امامیه‌ده ایلک تۏرپاغا باسدیریلان، لئیلاوا محلّه‌سی‌نین باققالی هابئله آغ ساققالی «مشهدی اکبر»ین قیزی اۏلموشدور. اۏ قبرستاندا بؤیۆک ، ائله‌جه ده گؤزه چارپان بارگَه‌لر، «سیّد کاظم امامی» له «سیّد صمد امامی»یه عائیددیر.

۱۲۷۵- جی ایل «مسلمان‌لار قبرستانلیغی» آدی ایله وقف اۏلونان مزارلیق، تبریزین بیر چۏخ مشهور انسان‌لاری‌نین ابدی منزل‌لری‌ ساییلیر. او جمله‌دن: امامی طباطبایی عائیله‌سی، آیت‌الله تۆتۆنچی غروی، عباسقلی واعظ چرندابی، حسین واعظ، دکتر غضنفرخان، ابراهیم خان قفقازچی (۱۳۳۰-ه.ق‌ده، عاشورا گۆنۆنده ثقه‌الاسلام‌ ایله اعدام اۏلونانلاردان ساییلیر)، هاوارد باسکرویل، صمد بهرنگی، میرزا آقا فرشی، غلامحسین فرشی، میرزا علی‌اکبر سراج (تکامل قزئته‌سی‌نین امتیاز صاحبی) هابئله بیر چۏخ مشروطه‌چی‌لری ده آد آپارماق اولار.

امامیّه، تبریزین ایتکین تاریخی‌نین بیر تیکه‌سی‌دیر. سانکی هئچ بیر کیمسه بو ایتگین تاریخدن دانیشماق ایسته‌میر، اۆسته‌لیک بو مزارلارین مرمّت له اسکی حالینا گتیرمک‌ اۆچۆن بیر چاره قیلمیرلار.

اصلینده، اۆستۆ آچیق، تۆستۆ ایچینده بۏغولان قۏرخونج قبیرلری تکجه اکشن فیلیم‌لرده دگیل، امامیّه‌ده ده گؤره بیلرسینیز.

گئجه‌لر اعتیادلی انسان‌لارین اۏد یاندیرماق‌لارینا اساساً، تۆستۆ بیر چۏخ داش‌لاری قارالدیب هابئله بئله گئتدیکجه تخریب ائدیر. بورادا آددیم آتاندا، احتیاط ائتمه‌لی‌ییک. آیاق‌لاریمیز اۆستۆ آچیق، باش داش‌لاری ایسه تخریب اۏلونان قبیرلره تۏخونوب، همن داش‌لاری تۏرپاغا چئویره بیلر.

سؤزسۆز کی، بورادا یاتان آدلیم انسان‌لار، ایکی دفعه اؤلۆب‌لر. بیری طبیعی اؤلۆم‌لری‌دیر، بیری ده اۏ مسئول‌لارین عاغیل‌لاریندادیر کی، بونلارین کیم‌لیک‌لرین قۏرویا بیلمیرلر، ائله‌جه ده داش‌لارین مرمّتی اۆچۆن تلاش ائتمیرلر.

شهرداری بورادا بیر کیمسه‌نین دفنی اۆچۆن ایذن وئرمه‌دیگین‌دن اۏن ایل کئچیر. بو احتمال دا  وار کی، ایل‌لر سۏنرا بورانی ستارخان قبرستانی کیمی، پارکا چئویرسین‌لر! 92 ایل اؤنجه محمدعلی تربیت، تبریز شهرینده «گجیل» قبرستانی‌نین تخریب حؤکمۆن وئرمیشدی! بیر باشقا شهردار ایسه، «چرنداب» قبرستانینی تخریب ائدیب؛ «عطاالملک جوینی»نین قبرینی باشقا قبیرلرله بیرگه داغیتمیشدیر! اؤزۆ ده چرنداب مزارلیغی‌نین یئرینه «هنرستان» تیکیب ، ائله‌جه ده اعتراض ائدن‌لرین آغزینی «اؤلۆلر ائوینی، علم ائوینه چئویرمیشیک»- سؤزۆ باغلایا بیلمه‌لرینی دۆشۆنمۆشدۆلر! بیر باشقا شهردار، منصور قبرستانلیغین سؤکۆب، یئرینه «منصور» مدرسه‌سی‌نی تیکدیریر! بیر باشقاسی، شیخ محمد خیابانی‌نین مزاری‌نین یئرینده «ثقه‌الاسلام» مدرسه‌سین تیکدیریر! «شاوا» مزارلیغی،  دَوه‌چی بازارین آرخا قاتیندا اۏلان «دَوه‌چی قبرستانلیغی»، «سرخاب» لا«آجان‌آباد» مزارلیغی دا همن شهردار ألی ایله خارابا قۏیولموشدور! هله «شاوا» ایله «طوبائیه» مزارلیغیندان چۏخ سؤز آچمیریق!

یعنی تبریزین تاریخینه هئچ بیر دۆشمن، تبریزین اؤز شهردارلاری کیمی تاریخ بۏیو ضربه وورمامیشدیر!

استانبول شهرینده، تۆرکیه حاکمیتی، تاریخی، ائله‌جه ده اسکی قبرستان‌لاردان، میلیاردلار پول قازانیر. تأسف‌له تبریز شهرینده، اسکی قبرستانلیق‌لار بۆتۆنلۆک‌له خارابا قۏیولموشدور.

شاهین مرادی

مطالب مشابه

تغییر هویت و حاکمیت اراضی تاریخی آذربایجان