مقایسه نظام قضایی قبل از مشروطه و دوران مشروطه/ علی مرادی مراغه ای
نلسون ماندلا که بهترین ایام زندگی خود را در زندان گذرانده بود جمله جالبی در مورد زندان دارد او میگوید:
« نظام زندان هر حکومتی به فشرده ترين و برهنه ترين شکل، درون مايه ی آن حکومت را باز می تاباند، و ويژگیهايش را. بدين معنا که هر حکومتی می تواند با دستی باز و بی دست انداز، نظم و مناسبات دلخواهش را در زندان برقرار سازد.»
در زیر دو نمونه از برخورد با متهمین ذکر می کنم یکی مربوط به قبل از مشروطیت است و دیگری مربوط به بعد از مشروطیت.
فوق العاده قابل تامل هستند:
نمونه اول: مربوط است به ترور ناصرالدین شاه یعنی 20سال قبل از مشروطیت. قاتل مشخص بوده یعنی میرزا رضا کرمانی. اما در کنار او هرکسی را که سوظن داشتند می گرفتند می کشتند!
سید محمد طباطبایی خاطره تکاندهنده ای از آن حادثه ذکر می کند او می گوید:
«یک وقتی یک فراش آمد نزد من تا توبه کند، بعد از من سوال کرد که اگر من خون ناحق کرده باشم با این توبه خلاصی خواهم یافت؟
گفتم خودت کشته ای؟
گفت خیر سبب شده ام.
سوال کردم که این مطلب چطور شده است؟
گفت: روزیکه شاه شهید را گلوله زدند قرار شد که هرکس متهم است گرفته شود من از صبح گشتم کسی را پیدا نکردم بعد یک نفر را دیدم محترم است گفتم لابد متعرض او که میشوم یک چیزی به من خواهد داد باری خواستم او را ببرم نمی آمد جمعیت جمع شد لابدا او را بردم و به محض بردن، او را طناب (گردنش)انداختند»
(مذاکرات مجلس 25رجب1325/4 /سپتامبر1907.شماره 171صفحه 2)
نمونه دوم: بازهم مربوط به ترور است یعنی ترور صدراعظم اتابک امین السلطان در زمان پس از انقلاب مشروطه یعنی 20سال بعد از ترور ناصرالدین شاه. قاتل هم باز مشخص بود یعنی عباس آقا تبریزی که پس از ترور خودکشی کرده بود. اما فراشان بدنبال دستگیری کسانی بودند که با قاتل صدراعظم مرتبط بودند.
بزرگترین دغدغه مجلس اول مشروطه این بود که اولا، هیچکس بدون احضاریه از طرف وزارت عدلیه دستگیر نشود، ثانیا، دستگیر شدگان را بیش از 24ساعت نگه ندارند و در عرض 24ساعت استنطاق کرده و پس از تعیین تقصیر مجازات داده شود و یا اگر فرصت استنطاق نیست آنها را با وثیقه و ضامن آزاد کنند…
(مذاکرات مجلس 28رجب1325/4/ سپتامبر1907.شماره 172صفحه1)
در زیر دو سند مربوط به دو نوع برخورد قبل از مشروطه و زمان مشروطه می آورم تا کسانی که امروزه نیز مخالف انقلاب مشروطه و منتقد آن هستند، ببینند.