«پوست خربزه» ایرانشهری زیرپای «حاکمیت ایران»
جریان ایرانشهری وپان ایرانیستی با توهمات و تخیلات ایران را با همسایه ی شمالی جمهوری آذربایجان به مرحله جنگ هدایت کرده است. این اقدامات از بدو استقلال جمهوری آذربایجان به صورت پنهانی شروع گشته ودر چند سال اخیر شکل آشکار به خود گرفته است. محمد قوچانی از شاگردان خلف جواد طباطبایی سردبیر روزنامه سازندگی و مشاور حسن روحانی در 9مهر 1400پیشنهاد میدهد که:« پاسخ (نو) عثمانی را باید (نو) صفوی بدهد و بسان شاه عباس در برابر عثمانیها، ارمنیها را قرار دهد و آنها را متحدان استراتژیک ایران سازد و تجارت ایران را به ایشان واگذار کند تا اروپا را از طریق همکیشان مسیحیشان به متحد ایران بدل سازد…» و شاهد پیچیدن نسخه های اینچنینی از طرف امثال جلایی پورها و تیم پان ایرانیستی آذری ها و حتی گاهاً از سوی اپوزیسیون خارج نشین نیز بوده ایم.
پوست خربزه ای که پان ایرانیست ها زیر پای حاکمیت ایران نهاده اند، بسیار خطرناک است و شکی نیست که میتواند هزینه ی سنگینی را برای حاکمیت ایران تحمیل کند.
ریشه یابی تنش میان دو دولت ایران و جمهوری آذربایجان زیاد سخت نیست،
به اختصار مواردی از علل اصلی ایجاد این تنش ها اشاره میگردد:
- طرف آذربایجانی معتقد است که دولت وقت ایران «دولت هاشمی» در جنگ اول قارا باغ در کنار طرف دولت متجاوز ارمنی ایستاده و برعلیه ملت و دولت شیعی آذربایجان اقداماتی داشته اند. آنان معتقدند: ایران در اشغال قارا باغ نیز نقشی داشته است. البته ناگفته نماند نایب رئیس وقت مجلس شورای اسلامی در مهر ماه ۱۳۹۸ چنین اظهار نظر میکند:
یعنی بدون قید وشرط ، ادعاهای مقامات منتقد جمهوری آذربایجان را تایید نمود.
- ممانعت جمهوری آذربایجان از ورود محمد هادی فرید نماینده رهبر ایران به جمهوری آذربایجان در روز ۸ خرداد ۱۳۹۱ که ظاهراً علت این موضوع مخالفت روحانیون ایران به برگزاری مسابقات یوروویژن در شهر باکو بوده است.
- ادعای مقامات آذربایجانی به پذیرش و تربیت روحانیون افراطی شیعی در حوزه ی علمیه جامعه المصطفی قم از شهروندان جمهوری آذربایجان و ایجاد «حادثه ی نارداران» که مقامات جمهوری آذربایجان، ایران را در تحریک شیعیان نارداران بخصوص حمایت علنی از« شیخ طالع باقرزاده » روحانی مورد حمایت ایران در تاریخ 26 نوامبر سال 2015 (پنجشنبه پنجم آذرماه 1394) مقصر میدانند که باعث گردید در مراسم اربعین حسینی دونفر پلیس و چهار نفر از طرفداران شیخ طالع جان خود را از دست بدهند.
- سفر نیکول پاشینیان به تهران به دعوت رسمی مقامات جمهوری اسلامی ایران در سالگرد فاجعه ی خوجالی و بر افراشتن پلاکارد «قارا باغ خاک ارمنستان است تمام!» که این موضوع باعث گردید مقامات جمهوری آذربایجان اعتراضات شدیدی علیه دولت ایران داشته باشند.
- نزدیکی دولت جمهوری آذربایجان به دولتهای آمریکا و اسرائیل و تأسیس سفارتخانه های متقابل میان دولت اسراییل و آذربایجان سبب گردید مقامات جمهوری اسلامی ایران اعتراضاتی را به همسایه ی شمالی خود داشته باشد.
- «جنگ دوم قارا باغ » و حمایت علنی ایران از دولت ارمنی، طوری که علنا «محمود احمدی بیغش» عضو امنیت ملی مجلس در نطق مجلس خود اعلام داشت که:« ایران باید در جنگ اخیر قارا باغ از طرف ارمنی حمایت کند.!
- حرکت دادن نیروهای نظامی و تسلیحات نظامی به سمت منطقه ی مرزی جمهوری آذربایجان و عبور خودروهای کاماز روسی از خاک ایران به خاک ارمنستان
- خواندن شعر «آرازی آییردیلار» رجب طیب اردوغان در مراسم برگزاری جشن پیروزی قارا باغ در باکو که متاسفانه بدون مطالعه وترجمه ی دقیق تا شخص وزیر امور خارجه ی دولت ایران اقدام به اظهار نظر نمودند!
- نزدیکی جمهوری آذربایجان به رژیم اسرائیل و آمریکا و ادعای مقامات ایران به جاسوسی اسرائیل از خاک آذربایجان
- ادعای مقامات ایران به حمایت جمهوری آذربایجان از جریان پان ترکیستی و جنبش های تجزیه طلبانه در ایران، و ادعای مقامات جمهوری آذربایجان به ارسال مواد مخدر به این کشور توسط ایران
- اعتراض جمهوری آذربایجان به تشکیل «جنبش مقاومت اسلامی آذربایجان »به نام «حسینیون» به رهبری توحید ابراهیم بیگلی که مقامات جمهوری آذربایجان جنبش حسینیون «حسنچیلر» را بدیل «حزب اله لبنان» میدانند.
لازم به ذکر است نام «حسینیون» توسط قاسم سلیمانی صورت گرفته واین جنبش در سوریه نیز جنگ های نیابتی داشته است. ناگفته نماند که رهبران این جنبش در مشهد و قم آموزشهای دینی دیده اند.
- تعطیلی دفتر و مسجد علی اکبر اجاق نژاد، نماینده رهبر ایران در باکو
- مانور نظامی نیروهای زمینی سپاه پاسداران ایران در مرز جمهوری آذربایجان و تمرین گذر از پل های معلق و متعاقباً مانور نظامی مشترک ترکیه و جمهوری آذربایجان در پشت مرزهای ایران و همچنین تمرین استفاده از پلهای معلق و گذر خودروهای نظامی از پلهای معلق که تلویحا اشاره به گذر خودروهای نظامی طرفین از رود ارس بود .
- سخنرانی الهام علی اف رییسجمهور آذربایجان در مورد «حق تحصیل به زبان مادری برای همتباران آذربایجان که در کشورهای دیگر ساکن هستند، باید در راس امور سازمان کشورهای ترک قرار گرفته و اقدامات لازم در این راستا انجام شود»، که ظاهراً کنایه از محرومیت ۴۰میلیون ترک ایرانی از حق قانونی تدریس به زبان مادری میباشد. تلاوت «سوره فتح » توسط قاری قرآن آذربایجانی در کنار رود ارس که باعث اعتراض مقامات ایرانی گردید. (لابد انتظار دارند که در مرز دو کشور مسلمان و دارای مذهب مشترک، به جای تلاوت قران و اذان، «باباکرمی تو واللاه…» خوانده میشد).
- حمله اخیر به سفارت جمهوری آذربایجان که سبب تخلیه و بسته شدن سفارت آن کشور در تهران گردید، مقامات ایرانی انگیزه ی حمله کننده را شخصی، اما الهام علییئو شخصاً این اقدام را برنامه ریزی و تروریستی خواند.
- اعتراض دولت ایران به اجرای بندی از توافقنامه فیما بین دولت ارمنستان و آذربایجان و روسیه در تاریخ 9نوامبر سال 2020 که اجازهی استفاده از خاک ارمنستان به ایجاد دالان زنگه زور که خاک زمینی نخجوان را به مام میهن اصلی متصل مینمود را میداد. تأخیر در اجرای این بند سبب شد تا دولت جمهوری آذربایجان برای اجرای آن، متوسل به استفاده از نیروی نظامی گردد که این اقدام جمهوری آذربایجان با تحرکات نظامی ایران همراه گردید!
نتیجه گیری:
جمهوری آذربایجان یک کشور شیعی-ترکی هست که به لحاظ فرهنگی و دینی با مذهب رسمی کشور ایران یکیست و زبان رسمی و اکثریت جمهوری آذربایجان با زبان اکثریت مردم ایران یعنی 40میلیون ترک ایرانی یکیست که این قرابت میتواند در همسایگی یک کشور مزایای زیادی داشته باشد، دولت آذربایجان با رعایت اصل همجواری کشور همسایه از حمایت فعالان مدنی ترکهای ایران خودداری میکرد؛ حتی سالها اجازه تأسیس دفتر به تلویزیون های «گوناز» و« آن تی وی»که توسط فعالان مدنی آذربایجان جنوبی اداره میگشت را نمیداد. از طرفی بازهم و همانگونه که الان شاهد آن هستیم، فعالان مدنی در جمهوری آذربایجان فعالیت آنچنانی نداشته و احزاب و تشکیلات آذربایجان جنوبی همایش و فعالیت و حتی دفتری در باکو ندارند و در این چند سال هیچ برنامه ای از تلویزیون ملی آذربایجان علیه ایران پخش نمیگردید.
تا اینکه بعد از برگزاری مانورهای نظامی ایران و حمایت علنی ایران از ارمنستان و مخالفت ایران با ایجاد دالان زنگه زور وحمایت و تشکیل «جنبش حسینیون » کم کم تلویزیون ملی آذربایجان هم تعارفات را کنار گذاشت و حمایت رسمی خود از برخی فعالان مدنی آذربایجان جنوبی را علنی نموده و حتی اذن تاسیس دفتر به تلویزیون های گوناز و آن تی وی داده شد. اما بی تدبیری مسئولان ایران باعث شد که، جمهوری آذربایجان هردو تلویزیون حرکت ملی آذربایجان را از ماهواره ملی خویش (آذر اسپیس) پخش نماید. دولت ایران باید بداند که جمهوری آذربایجان دیگر آن کشور سی سال پیش نیست که به راحتی بشود آنرا تهدید کرد. جمهوری آذربایجان با وجود حمایت آشکار روسیه وحمایت های پشت پرده ی ایران از ارمنستان در جنگ ۴۴روزه، ارتش ارمنستان را تارومار نمود. غیر از توان نظامی آذربایجان باید از روابط دیپلماتیک این کشور با کشورهایی مثل ترکیه و پاکستان و آمریکا و رژیم اسرائیل یاد کرد که، جایگاه خود را در منطقه بسیار برجسته کرده است.
همچنین عضویت در کشورهای اتحادیه ترک وحمایت مستقیم دولت و ملت ترکیه و حمایت مستقیم ترکهای آذربایجان جنوبی در جنگ اخیر قارا باغ در بازیهای تیم تراکتور و حتی از تریبون مجلس و فضای مجازی و ایضاً تجمعاتی که در شهرهای مختلف ایران بخصوص در تهران میتواند از میزان ارادت مردم دیگر کشورها نسبت به آذربایجان را متوجه شد.
با تاثیرپذیری از جریان فاشیستی ایرانشهری مخالفت ودشمنی برخی مقامات دولتی ایران با آزادسازی قارا باغ توسط آذربایجان و همچنین ایجاد دالان زنگه زور به هر بهانهای سبب گردید تا ایران دوبار به مرز ارس لشکرکشی کند. اما باید بدانیم که مسأله ی آذربایجان مسأله ی بسیار پیچیده ای هست که قبل از هر عمل و اظهار نظری باید مورد توجه قرار گیرد.
و یک نکته ی اساسی تر اینکه اکنون دولت و حتی ملت ارمنستان با انتخاب پاشینیان غرب گرا تاوان جدایی از «روسیه ی بزرگ» را میپردازد؛ حال ایران توقع دارد ارمنستان در قفقاز با ساز ناکوک ایران برقصد؟!
ایرانی که بخاطر بی درایتی دولتمردان، بی ارزش ترین پول ملی را نه در منطقه بلکه در دنیا را دارد!
ایرانی که گرسنه ترین و بیکارترین ملت را در منطقه دارد !
ایرانی که آزادی و عدالت سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی در آن یک رویاست !
دولتمردان ایرانی که جواب منتقدان را با چماق و تفنگ ساچمه ای و بازداشت و….میدهد !
ایرانی که تشکیل و فعالیت احزاب سیاسی در آن و آزادی مطبوعات و رسانه و صدا و سیما در آن شبیه به جوک میماند !
ایرانی که یک انتخابات سیاسی در آن وجود ندارد و نرمترین منتقدان در آن تحمل نشده و رد صلاحیت میگردد!
از خود چه دارد که به همسایه چه دهد؟
مقامات ایرانی بر ملت و با ملت خود چه کرده اند که به ملت و دولت ارمنستان چه ها کنند؟
این حقیر معتقد است که ارمنستان به خاطر خروج از بن بست اقتصادی و نظامی و سیاسی فعلی نهایت با جمهوری آذربایجان و ترکیه سر میز مذاکره خواهد نشست و قرار داد صلح ۲۰۲۰را اجرایی کرده و دالان زنگه زور را خواهد گشود و نهایت روسیاهی به ذغال خواهد ماند. همچنین در آینده دولت ایران هزینه ی دشمنی با جمهوری آذربایجان را نه در خاک ارمنستان و آذربایجان بلکه در وطن خود خواهد داد.
قارا باغ و باکو حکم بیت المقدس آذربایجان جنوبی و ترکهای ایران را دارد و همگی رفتار و گفتار سیاستمداران را دقیق زیر نظر دارند، آذربایجان شمالی برای شهروندان ترک ایرانی نه یک کشور همسایه که حکم وطن دارد و این حس را نه دوران حاکمیت شوروی و نه موضوعات دیکر نتوانسته از ذهنها آنها پاک کند.
طاهر نقوی/ حقوقدان