نخستین عامل مهم و تاثیرگذار مهاجرت روستاییان به شهرها عامل اقتصادی است، روستاییان برای ارتقاع سطح درآمد و امرار معاش مجبور به مهاجرت میشوند تا در شهرها شغل مناسبتر و پر درآمدتری را به دست آورند.
به گزارش آذربایجان خبرلری به نقل از تسنیم، آمار دقیقی از مهاجرت روستاییان به شهرهای زنجان وجود ندارد، فقط یک آمار مقایسهای بین سال 90 و 95 موجود است که بر اساس آن جمعیت روستایی حدود 14 هزار نفر کاهش داشته است.
مدیرکل دفتر امور روستایی و شورای استانداری زنجان میگوید: دلایل زیادی برای کاهش جمعیت روستایی وجود دارد نخستین دلیل این است که بین سال 90 تا 95 سه روستای بزرگ مثل نوربهار، کرفس و سهرورد تبدیل به شهر شدند.
به گفته علی محمودی، مهاجرت نرم همواره در همه مکانها اتفاق میافتد، بدترین مهاجرت این است که روستایی به صورت دفعی و جمعی خالی از سکنه شود اما در استان زنجان این نوع مهاجرت انجام نشده است.
نخستین عامل مهم و تاثیرگذار مهاجرت روستاییان به شهرها عامل اقتصادی است، از نظر محمودی «روستاییان برای ارتقای سطح درآمد و امرار معاش مجبور به مهاجرت میشوند تا در شهرها شغل مناسبتر و پر درآمدتری را بدست آورند». در حالی که زیر ساختهایی مانند برق و راه آسفالته تقریبا در همه روستاها وجود دارد ولی مردم از لحاظ معیشتی تامین نمیشوند.
از سال 77 که خشکسالی آغاز شده کشاورزان از لحاظ تامین آب محصولات خود با مشکل مواجه هستند، به گفته مدیرکل دفتر امور روستایی و شورا استانداری زنجان «کمبود آب کشاورزی از یک طرف و مدرن نبودن آبیاری سبب شد تا اقتصاد روستا که بر پایه کشاورزی است با مشکل مواجه شود». کمبود آب شرب روستایی نیز از دیگر عوامل مهاجرت هستند.
کمبود امکان آموزشی و ورزشی در حد پایین نیز عامل مهاجرت بوده است با این وجود روستاهایی که مدارس نداشته باشند به صورت منظومهای در روستاهای اطراف امکانات آموزشی دریافت میکنند و در سطوح راهنمایی و دبیرستان نیز ادامه تحصیل میدهند.
روستاها در مطالعات جامع شهرستان سطح بندی شدهاند معمولا آستانه جمعیتی یکی از علل اجرای طرح در آنها است. روستاهایی که بزرگ هستند و جمعیت جوان بالایی دارند به عنوان مرکز حوزه و منظومه چند روستا قرار میگیرند و از لحاظ آموزشی و ورزشی به روستاهای اطراف خدمات میدهند بر همین اساس امکان ایجاد سالن ورزش در همه روستاها وجود ندارد.
رشد غیرطبیعی جمعیت شهر زنجان
حدود 45 درصد جمعیت استان در شهر زنجان متمرکز است که نشان دهنده رشد غیرطبیعی جمعیت شهر زنجان است با این که مهاجرت به شهر زنجان اتفاق افتاده است اما در استان زنجان حاشیه نشینی وجود ندارد.
صنایع بزرگی که در شهر ایجاد میشود نیازمند نیروی کار است جمعیت شهری نمیتواند تامین کننده منابع انسانی باشد، این نیروی کار از افرادی که از روستاها به شهر مهاجرت کردهاند تامین میشود مهاجرت با این که ازیاد جمعیت را ایجاد میکند اما از لحاظ تامین نیروی کار جنبه مثبت را داراست.
راه کنترل مهاجرت روستاییان به شهر چیست؟
با ارتقای سطح درآمد میتوان مهاجرت روستاییان به شهر را کنترل کرد. سادهترین راه این است که برای طرحهای روستایی که پایه و مبنای محصولات روستاییاند و تکمیل کننده زنجیره تولید در روستاها هستند حمایت شوند.
به گفته محمودی تسهیلات از طریق بانک سینا با سود 8 درصد به طرحهای توسعه روستایی پرداخت میشود، طی دو سال اخیر 24 میلیارد تومان به این طرحها پرداخت شده است که امسال سهم استان زنجان تقریبا 10 میلیار تومان است اما در حدود 18 میلیارد تومان طرح معرفی شده که در حال بررسی است.
در مقابل مهاجرت معکوس نیز از شهر به روستا انجام گرفته اما آمار دقیقی وجود ندارد.