روز شمار سقوط رژیم پهلوی:
این مطلب در سه قسمت نوشته شده است.
قسمت اول:
نخست وزیری جمشید آموزگار (15 مرداد ماه سال 1356)
شاه در مرداد ماه 1356 تصمیم به تغییر دولت هویدا و انتصاب جمشید آموزگار دبیرکل حزب رستاخیز به نخست وزیری گرفت و هویدا به وزارت دربار منصوب شد. شنبه 15 مرداد دولت جدید به ریاست آموزگار تشکیل گردید. آموزگار تحصیل کرده آمریکا و مورد اعتماد بعضی محافل آمریکائی بود. علی امینی هم بعد از انتصاب آموزگار به نخست وزیری، فعالیت های خود را متوقف و عازم اروپا شد. ولی عواملی از جبهه ملی و نهضت آزادی که با آمریکائی ها در آمریکا تماس داشتند نظیر ابراهیم یزدی به داخل خبر می دادند که مقامات آمریکایی هنوز اصرار به تغییرات بیشتری در ایران دارند، لذا آنها فعالیت خود را تشدید کردند؛ از جمله جبهه ملی اجتماع بزرگ کاروانسرا سنگی را در روز 1 آذر 1356 ترتیب داد که به وسیله مأمورین در پوشش کارگران به هم ریخته شد و سپس نهضت آزادی و جبهه ملی یک برنامه مشترک ترتیب دادند که همزمان با اجتماع و تحصن دانشجویان مخالف رژیم در پاریس در حمایت از زندانیان سیاسی ایران، آنها نیز ابتدا به حضرت عبدالعظیم رفته و در صحن حرم، اعلام تحصن نمودند. سپس با ملاحظه¬ی عده زیادی مأمور از تصمیم خود منصرف و محل را ترک می کنند!
خبر مرگ مصطفی خمینی پسر بزرگ امام(ره) در نجف باعث گردید که روز 1 آبان 1356 اتحادیه انجمن های اسلامی وابسته به نهضت آزادی در اروپا بیانیه داده اعلام نمود که مردم ایران این فرضیه را بعید نمی دانند که رژیم ایران مسئول مرگ مصطفی خمینی باشد. روز 6 آبان مراسم شب هفت از سوی حوزه علمیه قم در مسجد اعظم برگزار شد و ربّانی املشی و خزعلی و صادق خلخالی سخنرانی کردند. روز 8 آبان مراسم یادبود در مسجد ارک تهران برگزار و پیام تشکّر امام خمینی(ره) قرائت گردید. روز 11 آذر مراسم چهلم در قم برگزار و محمدجواد حجتی کرمانی در سخنرانی اش خواستار بازگشت امام خمینی (ره) شد.
با استفاده از شرایط به وجود آمده اجتماعات شعرا و نویسندگان در انجمن ایران و آلمان برگزار شده و عناصر چپ گرا علیه رژیم پهلوی تبلیغ می کنند. روز 3 آذر1356 محمود اعتمادزاده (به آذین) عضو کانون نویسندگان به جرم تحریک دانشجویان علیه دولت دستگیر می¬شود.
در روز 4 آبان 1356 به مناسبت تولد شاه 131 زندانی سیاسی آزاد می شوند. روز 9 آبان مراسم تولد رضا پهلوی ولیعهد به طور ناگهانی بهم می خورد. 23 آبان شاه به آمریکا می رود. روز 25 آبان در سخنرانی شاه گاز اشک آور پرتاب می شود و در کنار جیمی کارتر اشک از چشمان شاه جاری می گردد. روز 27 آبان شاه و فرح به فرانسه می روند و روز 9 آذر شاه در مراسم عید غدیر در کاخ گلستان حضور داشت. و روز 11 آذر هم که روز چهلم مرگ مصطفی خمینی بود و روز 14 آذر هم به دستور شاه به مناسبت 19 آذر روز اعلامیه حقوق بشر 21 تن از متهمین سیاسی آزاد شدند و شاه با طمطراق کامل گفت: ایران سهم خود را در اجرای اعلامیه حقوق بشر انجام داده است!
در 4 دی ماه 1356 سرلشکر مقرّبی به اتهام جاسوسی برای شوروی تیرباران شد. روز 9 دی ملک حسین شاه اردن وارد تهران شد. روز 10 دی کارتر به تهران آمد و شاه ضیافتی ترتیب داد. روز 15 دی در برخی از شهرها تظاهرات بود و روز 17دی در روزنامه اطلاعات مقاله توهین آمیز (ارتجاع سرخ و سیاه در ایران) به قلم مستعار احمد رشیدی مطلق منتشر شد. و روز 19 دی برای دیدار با سادات، شاه به مصر رفت. در این مقاله نویسنده نادان از روی حماقت و عقده حقارت، امام خمینی (ره) را هندی تبار، بی سواد… خوانده بود. که البته این مقاله ای اهانت بار به مقام شامخ آیت الله العظمی بود. شاه در دیدار خود با هویدا از سر حماقت دستور تهیه این مقاله را داده بود. هویدا هم این مأموریت را بلافاصله به «فرهاد نیکوخواه» مشاور مطبوعاتی وزیر دربار محوّل و وی مقاله مورد نظر را با نام مستعار «رشیدی مطلق» فردای آن روز به هویدا تحویل می دهد و هویدا آن را به عرض رسانده و پس از تأیید شاه در یک پاکت در بسته با مُهر وزارت دربار به دفتر داریوش همایون وزیر اطلاعات می فرستد که در روزنامه اطلاعات چاپ می شود. این مقاله گویا توسط فردی مزدور به نام «علی شعبانی» مقاله نویس «فرهاد نیکوخواه» آماده شده بود که در حال حاضر سالهاست گوربگور شده است. مقاله رشیدی مطلق به قول «محسن پزشکپور» “کبریتی بود که به باروت زده شد.” اعتراض و قیام طلاب حوزه های علمیه قم، علیه مقاله چاپ شده در اطلاعات و شهادت عده ای در این واقعه در 19 دی ماه 1356 سرآغاز فصل نوینی از اعتراضات ضد رژیم شاهنشاهی به رهبری امام خمینی(ره) می گردد.
منصور جدی